Literatuur en onderzoek

Op deze pagina treft u een aantal relevante publicaties aan, thematisch geordend. Mist u een publicatie? Wilt u een nieuwe publicatie aanmelden voor deze pagina? Neem dan contact met ons op. [interne link naar contactpagina]

Algemene voorlichting

'Creatieve expressie bij kanker - als woorden tekort schieten'. Deze folder (formaat 10-21 cm) is bedoeld om mensen die met kanker te maken hebben voor te lichten over de mogelijkheden van creatieve expressie. Hierin komen verschillende ervaringsdeskundigen aan het woord. U kunt de folder kosteloos bestellen via info@kankerinbeeld.nl, om neer te leggen in uw praktijk en om uit te delen aan potentieel geïntereseerden. 

Film & documentaire


Algemeen Creatieve en Beeldende Expressie

  • Haes de, A: Gualthérie van Weezel, L: Sanderman, R. 2009. Psychologische patiëntenzorg in de oncologie.  
  • Visser, A.: Op T Hoog, M. juni 2008. Education of Creative Art Therapy to Cancer Patients: Evaluation and Effects.
  • Gordijn, M. juni 2007. Woorden verbeelden.
  • Visser, A: Wildenbeest, M. februari 2012: Psychosociale begeleiding voor mensen met kanker.
  • Budde, E. Wat woorden niet kunnen zeggen: creatieve werkvormen en methodieken, 2e herz. dr., Bohn Stafleu Van Loghum, 2008, ISBN  9789031362950 (=9789031362950)  
  • Cleven, G. In scène : dramatherapie en ervaringsgerichte werkvormen in hulpverlening en begeleiding, 2004,  Bohn Stafleu Van Loghum, ISBN  9031342076 (9031342076)  
  • Nijmanting, M. Creatieve therapie : een praktische handleiding, 2008,  SWP, ISBN:  978-90-6665-923-0
  • Pearson, M., Wilson, H. Using expressive arts to work with the mind, body and emotions : theory and practice, 2009, Jessica Kingsley, ISBN:  978-1-8490-5031-9 
  • Schweizer, C. Handboek beeldende therapie : uit de verf, 2009, Bohn Stafleu van Loghum, reeks: Methodisch werken. B?lage:  dvd-video. ISBN:  978-90-313-5253-1
  • Smeijsters, H. Handboek creatieve therapie, 3e, herz. Dr., Coutinho, 2008, ISBN  9789046901328 (=9789046901328)
  • Taal, J. Psychosynthese en Imaginatie in coaching. Tijdschrift voor Coaching. 2007, nr. 4, 55-58
  • M.G. Betensky, What do You see? Phenomenology of therapeutic art expression. Jessica kingsley Publishers, Londen, Bristol, Pennsylvania 1995.
  • Ghislaine Bromberger, De kracht van beelddenken, Een creatieve manier van koers bepalen voor individu, team en organisatie. (2004) ISBN 90 244 16647 
  • Ellen Budde, Creatieve therapie in praktijk. ISBN 90 368 0169 9
  • G.Feyler, Creatief leren dromen. ISBN 90-6030-575-2 
  • Gregg M. Furth, Tekeningen beeldtaal van het onbewuste. ISBN 90-6069-789-8 
  • E. Grabau H. Visser, Creatieve therapie, Spelen met mogelijkheden. ISBN 90-368-0022-6 
  • Hans Hage, Ik schilder je in woorden. ISBN 90 00 03368 3 
  • C.G.Jung, Dromen. ISBN 90-6069-529-1 
  • R. Lubbers, Psychotherapie door beeld en begripsvorming . ISBN 90 255 0032 3 
  • A. van Meel-Jansen, De kunst verstaan, inleiding in de psychologie van de beeldende kunst. ISBN 90 232 2367 5 
  • S. van Meijel, Uniek zijn in zelfexpressie. ISBN 90-6325-346-x 
  • Bert Voorhoeve, Beelden als inspiratiebron, een werkboek. ISBN 90-6238-364-5 
  • Truus Wertheim Cahen, Getekend bestaan, beeldende therapie met oorlogsgetroffenen. ISBN 90-72171-26-8 
  • Engel, G., Kruijf, de, C., (2003/3). Leven met Ziekte. Interview met Victoria Annegarn en Margriet Gordijn. Tijdschrift voor Creatieve Therapie, blz.17-22. 
  • Malchiodi, C. A., (1997) Invasive art. Art as empowerment for women with breast cancer', in Hogan, S., ed. Feminist Approaches to Art Therapy, Routledge, London, UK
  • Micozzi, M. S., ed., (2007) Complementary and Integrative Medicine in Cancer Care and Prevention. Foundations & Evidence-Based Interventions, Springer Publishing Company, LLC, New York
  • Pratt, M., Wood, M.J.M., ed., (1998) Art Therapy in Palliative Care. The Creative Response, Routledge, London and New York
  • Serlin, I. A., (2007) Whole Person Healthcare. Volume Three. The Arts & Health, Praeger Perspectives, Westport, Connecticut, London
  • Wisse, Addie (2009), Borstkanker, een lijdensweg door de eeuwen heen. Fragment uit het boek.

Werken met creatieve expressie bij ziekte

  • Carlson LE, Bultz BD. Mind-body interventions in oncology. Current treatment options in oncology. 2008 Jun;9(2-3):127-34.
  • Forzoni S, Perez M, Martignetti A, Crispino S. Art therapy with cancer patients during chemotherapy sessions: an analysis of the patients' perception of helpfulness. Palliative & supportive care. 2010 Mar;8(1):41-8
  • Geue K, Goetze H, Buttstaedt M, Kleinert E, Richter D, Singer S. An overview of art therapy interventions for cancer patients and the results of research.   Complementary therapies in medicine. 2010 Jun-Aug;18(3-4):160-70
  • Gordijn, M. Woorden verbeelden. Pallium, 2007. vol. 9, Number 3, 79-82
  • Hartley, N., Payne, M. The creative arts in palliative care.  2008, Jessica Kingsley, ISBN: 978-1-8431-0591-6 
  • Lane MR. Spirit-body healing II: a nursing intervention model for spiritual/creative healing. Cancer nursing. 2008 May-Jun;31(3):E24-31.
  • Madden JR, Mowry P, Gao D, Cullen PM, Foreman NK. Creative arts therapy improves quality of life for pediatric brain tumor patients receiving outpatient chemotherapy. Journal of pediatric oncology nursing. 2010 May-Jun;27(3):133-45
  • Kunsttherapiestudie: Möglichkeiten der Krankheitsbewältigung bei Krebs. Vierstufige Methode zur Betrachtung bildnerischer Phänomene Musik-, Tanz und Kunsttherapie. Vol. 21, Numb. 2, Apr. 2010, p. 87-96.  
  • Puig A, Lee SM, Goodwin L, Sherrard PAD The efficacy of creative arts therapies to enhance emotional expression, spirituality, and psychological well-being of newly diagnosed Stage I and Stage II breast cancer patients: A preliminary study. Arts in Psychotherapy. vol. 33, no. 3, 2006, p. 218-228 
  • Themakatern Creativiteit en kanker. NFK&U, jrg. 15, jun. 2008, Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties http://www.nfk.nl/publicaties/themakaternen/_pid/content1/_rp_content1_elementId/1_9016
  • Verbeeldingsdoos Imaginatie bij kanker e.a. chronische ziekte. De verbeeldingsdoos is een ‘doe het zelf set’. Er zitten laagdrempelige verbeeldings-oefeningen in, die mensen met kanker (of een andere chronische ziekte) zelf kunnen toepassen, om zo goed mogelijk met de ziekte, de behandeling en de toekomst om te gaan. http://www.imaginatie.nl/cursus/Imaginatie_creativiteit_kanker.htm
  • Visser A, Op 't Hoog M. Education of creative art therapy to cancer patients: evaluation and effects. Journal of cancer education. 2008;23(2):80-4.
  • Visser, A.P. Creatieve expressie voor mensen met kanker : evaluatie en effecten van de cursussen van het Open Atelier in Beeld , Mayke op 't Hoog, Ellen de Regt, 2009, Helen Dowling Instituut, Centrum voor Psycho-oncologie, Amsterdam : Stichting Open Atelier in Beeld 
  • Vos, P. Kanker in Beeld - Verwoorden verklanken verbeelden verwerken. Stichting Kanker in Beeld, 2009. Het boek laat zien hoe mensen kracht, steun en troost ontlenen aan creatieve expressie. ISBN 10: 9081458612
  • Waller, D. and C. Sibbett (ed.) Art therapy and cancer care. 2005, Maidenhead [etc.] : Open University Press, 256 p
  • Walsh SM, Radcliffe RS, Castillo LC, Kumar AM, Broschard DM. A pilot study to test the effects of art-making classes for family caregivers of patients with cancer. Oncology nursing forum. 2007 Jan;34(1):38.
  • Walsh SM, Martin SC, Schmidt LA. Testing the efficacy of a creative-arts intervention with family caregivers of patients with cancer. Journal of nursing scholarship. 2004;36(3):214-9.
  • Warren, B. Using the creative arts in therapy and healthcare : a practical introduction, 2008, 3rd ed., Routledge 
  • Wood MJ, Molassiotis A, Payne S. What research evidence is there for the use of art therapy in the management of symptoms in adults with cancer? A systematic review. Psychooncology. 2010 Mar 24. [Epub ahead of print]
  • Barraclough, J. (eds). (2001). Integrated cancer care: holistic, complementary and creative approaches. Oxford, Oxford University Press.
  • Gerestein-Hettinga, M. (2003). Kanker en beeldend werken. Oncologia, 1, 25-27.
  • Heiden, M. van der, A. Visser, W. Ros, J. Taal R. Lanting, J. de Vries, C. J. Fontein C & L. Sanders (2000). Kanker en beeld: creatieve therapie voor mensen met kanker. Utrecht: Integraal Kankercentrum Midden Nederland. 
  • Holzenspies, C., J. Taal, E. Mes (2003). Kanker in Beeld, verwerking door creatieve expressie. Stichting Kanker in Beeld, Amsterdam. ISBN 90-71123-71-5.
  • Evaluatie van creatieve therapie voor mensen met kanker door HDI.
  • Levine, S.K. & E.G. Levine (1999). Foundations of expressive arts therapy: theoretical and clinical perspectives. London/Philidelphia, Jessica Kingsley Publishers.
  • Op 't Hoog ,M. & A.P. Visser (2001). Evaluatie van vier cursussen Kanker en Beeld op het Mesos Centrum. Utrecht, Helen Downing Instituur. 
  • Op 't Hoog, M. & A.P. Visser (2003). Effecten cursussen Kanker en Beeld op het Mesos Medisch Centrum. Utrecht, Helen Downing Instituut.
  • Pratt, M & M.j.M. Wood (1998). Art therapy in palliative care. London, Routledge.
  • Sheikh, A.A. (eds). (2002). Healing Images: The role of imagination in health. New York, Baywood.
  • Taal, J. (1991). Van angst naar kracht: de waarde van innerlijke beelden bij kanker. The practioner, 16, 1083-88.
  • Taal, J. (1994). Imaginatie-therapie. Tijdschrift voor Psychotherapie, 4, 227-246.
  • Taal, J. (1997). Imaginatie bij lichamelijke ziekte. Innerlijke beelden die helen bij kanker. Prana, 99, 33-39.
  • Taal, J. & C.A. Smit, (1997). Imaginatie. Capita Selecta, 32. Deventer, Kluwer Bedrijfsinformatie.
  • Taal, J. Verbeeldingsprocessen en de verwerking van kanker - Beeldende therapie en Imaginatie, boek 'Kanker in Beeld', 2003. Download volledig artikel.
  • Tamba, K. The use of personalized poems in palliative care: one Japanese health professional's experience. Int.J. Palliative Nursing 2004; 10: 534-536. 
  • Yang, W., A. van der Meer, & A. Cats (1997). Verwoorden, verwerken, verbeelden. Groesbeek, Taborhuis.
  • Abstracts: art and palliative care. the art of haiku poetry in the context of palliative care. healing ourselves through art.
  • Conference: Hague - 2003, First auhtor: Gustavo F. Rodio, Country: Argentina 
  • Abstracts: art therapy in oncology: the oncology day hospital opens another "window" for patients, Conference: Hague - 2003, First auhtor: Roberta Cini, Country: Italy 
  • Abstracts: Art as a medium for healing, "painting is my healing" [pdf] Conference: International congress for Arts, Illness & Trauma, Amersfoort - 2003. First author: Peter Petersen, Country: Germany. 
  • Samenvatting: verhalen, verdichten, verwerken. [pdf] Conferentie: International congres for Arts, Illness & Trauma, Amersfoort - 2003. Workshop met W. Hudig, Helen Dowling Instituut.
  • Effects of psychosocial interventions with adult cancer patients: A meta-analysis of randomized experiments. Thomas J. Meyer (Robert Wood Johnson Medical School, University of Medicine and Dentistry of New Jersey) and Melvin M. Mark (Pennsylvania State University), Health Psychology, 1995.

Werken met muziek bij ziekte

  • Creativity, identity and healing: participants' accounts of music therapy in cancer care. Norman Daykin, Stuart McClean and Leslie Bunt - University of the West of England, UK. 2007
  • Behrend, D. Muzisch-agogische methodiek : een handleiding,  5e, herz. dr., Coutinho, 2008. ISBN:  978-90-469-0075-8
  • Bulfone T, Quattrin R, Zanotti R, Regattin L, Brusaferro S. Effectiveness of music therapy for anxiety reduction in women with breast cancer in chemotherapy treatment. Holistic nursing practice. 2009 Jul-Aug;23(4):238-42.
  • Cassileth B. Music therapy. Oncology (Williston Park). 2009 Jun;23(7):647
  • Daykin N, McClean S, Bunt L. Creativity, identity and healing: participants' accounts of music therapy in cancer care. Health (London). 2007 Jul;11(3):349-70.
  • García Jordá E. Music therapy in oncology. Clinical & translational oncology. 2008 Dec;10(12):774-6
  • Kemper KJ, Hamilton CA, McLean TW, Lovato J. Impact of music on pediatric oncology outpatients. Pediatric research. 2008 Jul;64(1):105-9.
  • Magill L. The meaning of the music: the role of music in palliative care music therapy as perceived by bereaved caregivers of advanced cancer patients. The American journal of hospice & palliative medicine. 2009 Feb-Mar;26(1):33-9
  • Magill L. The spiritual meaning of pre-loss music therapy to bereaved caregivers of advanced cancer patients. Palliative & supportive care. 2009 Mar;7(1):97-108.
  • Magill L, Berenson S. The conjoint use of music therapy and reflexology with hospitalized advanced stage cancer patients and their families. Palliative & supportive care. 2008 Sep;6(3):289-96.
  • Mantovan F, Rauter E, Müller I. [Massage and music therapy for relief of anxiety of cancer patients in palliative care] Pflege Zeitschrift. 2009 Mar;62(3):164-9. Review. German. 
  • Nguyen TN, Nilsson S, Hellström AL, Bengtson A. Music therapy to reduce pain and anxiety in children with cancer undergoing lumbar puncture: a randomized clinical trial. Journal of pediatric oncology nursing. 2010 May-Jun;27(3):146-55.
  • NVvMT (Nederlandse Vereniging voor Muziektherapie) http://www.nvvmt.nl/
  • Olofsson A, Fossum B. Perspectives on music therapy in adult cancer care: a hermeneutic study. Oncology nursing forum. 2009 Jul;36(4):E223-31. Review.
  • Pawuk LG, Schumacher JE. Introducing music therapy in hospice and palliative care: an overview of one hospice's experience. Home healthcare nurse. 2010 Jan;28(1):37-44.
  • Richardson MM, Babiak-Vazquez AE, Frenkel MA. Music therapy in a comprehensive cancer center. Journal of the Society for Integrative Oncology. 2008 Spring;6(2):76-81
  • Rykov MH. Experiencing music therapy cancer support. Journal of health psychology. 2008 Mar;13(2):190-200.
  • Smeijsters, H. Handboek muziektherapie. Evidence based practice voor de behandeling van psychische stoornissen, problemen en beperkingen, 2006, Bohn Stafleu van Loghum
  • Abrams B. Music, cancer and immunity. Clinical Journal of Oncology Nursing 2001; 5: 222-224.
  • Aldridge, D. (ed.). (1996). Music therapy research and practice in medicine. London: Jessica Kingsley Publishers.
  • Beck S.L. The therapeutic use of music for cancer-related pain. Oncology Nursing Forum 1991; 18: 1327-1337.
  • Bloo G, Scholten op Reimer W, Crul B et al. De effectiviteit van muziek als interventie om acute pijn en angst te verminderen bij volwassen patiënten.
  • Bradt J., Muziek in palliatieve zorg., Tijdschrift van de Federatie Palliatieve Zorg Vlaanderen 2000; 7 (2): 4-6. Omschrijving: effecten en mogelijkheden van muziek(therapie) op fysisch, emotioneel en spiritueel welzijn in de palliatieve fase
  • Clements-Cortes A. The use of music in facilitating emotional expression in the terminally ill. Am. J. Hospice Palliative Care 2004; 21: 255-260.
  • Good M. Effects of relaxation and music on post-operative pain: a review. J. Advanced Nursing 1996; 24: 905-914.  Graffam S, Johnson A. A comparison of two relaxation strategies for the relief of pain and its distress. J. Pain and Symptom Management 1987; 2: 229-231.
  • Hilliard R.E. Music therapy in hospice and palliative care: a review of empirical data. Evidence Based Complementary and Alternative Medicine 2005; 2: 173-178. 
  • Koch R. De betekenis van Luisteren naar muziek' bij chronische pijn (dissertatie). Cardiff: University of Wales, College of Medicine, 1997. 
  • Kuiken van D. A meta-analysis of the effect of guided imagery practice outcomes. J. Holistics Nursing 2004; 22: 164-179.
  • Kieviet, A., A.P. Visser & I. van Wijk (2003). Complementaire zorgvormen in het verpleeghuis Deel III: Onderzoek naar de effecten van het werken met geur, aanraking en muziek in het verpleeghuis Het Zonnehuis te Zuidhorn. Rotterdam, Stichting Maia. 
  • Lipe, W. (2002). Beyond music therapy: music, spirituality, and health in human experience: a review of the literature. Journal of Music Therapy, 39, 209-40. 
  • O'Callaghan C. The contribution of music therapy to palliative medicine. In: Oxford Textbook of Palliative Medicine (third edition). Oxford: Oxford University Press, 2005, 1041-1046. 
  • Abstract: music therapy and anxiety: a supportive guide to reaffirm the sense of the dynamic self , Conference: Hague - 2003, First auhtor: Dorothe J van der Hoeven, Country: Netherlands
  • De mogelijkheden van zingen als helende imaginatie. Corrie Vingerling-de Mol. Scriptie in het kader fase III van de Leergang Psychosynthese en Imaginatie in Coaching, mei 2011
  • Zingen voor je lust en je leven; Medisch Dossier oktober 2011. Pagina 1. Pagina 2.

Werken met dans- bewegingstherapie bij ziekte

  • Blázquez, A., E. Guillamó, C. Javierre. Preliminary experience with dance movement therapy in patients with chronic fatigue syndrome. The Arts in Psychotherapy. Volume 37, Issue 4, September 2010, Pages 285-292
  • Baumann, F. Die Macht der Bewegung, 2009, Dem Körper wieder vertrauen nach einer schweren Erkrankung. 
  • Goodill SW. Dance/movement therapy for people living with medical illness. In: Koch SC, Brauninger I editor(s). Advances in Dance/Movement Therapy. Theoretical Perspectives and Empirical Findings. Berlin: Logos Verlag, 2006: 52-60.  
  • Rainbow T.H. Ho. Effects of dance movement therapy on Chinese cancer patients: A pilot study in Hong Kong. Original Research Article The Arts in Psychotherapy. Volume 32, Issue 5, 2005, Pages 337-345
  • Verwijsgids sport en revalidatieprogramma’s tijdens of na de behandeling van kanker, Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties http://www.nfk.nl/verwijsgids/sport_en_revalidatie
  • Baart, I., (2008) Dance Movement Therapy & Psycho-physical Oncology. A rationale for a program based on DMT for cancer patients post-clinical treatment', Unpublished thesis, Master in Dance Therapy, Codarts, University for the Arts, Rotterdam
  • Dibbell-Hope, S. (2000) The use of dance/movement therapy in psychological adaptation to breast cancer', The Arts in Psychotherapy, Vol. 27, no. 1, 51-68
  • Goodill, S.W., (2005) An Introduction to Medical Dance/Movement Therapy. Health Care in Motion, Jessica Kingsley Publishers, London and Philadelphia
  • Guffanti R., G. Castagnoli (2003) Dance Movement Therapy and Art Therapy with women who underwent breast neoplastic surgical interventions', in ECArTE 420-424
  • Halprin, A., (2002) Returning to Health with Dance, Movement and Imagery, LifeRhythm Books, Mendocino, California, USA (revised edition of Dance As A healing Art, 2000)
  • Halprin D., (2005) The Expressive Body in Life, Art and Therapy. Working with Movement, Metaphor and Meaning, Jessica Kingsley Publishers, London, UK (first published in 2003)
  • Lacour, M. E., (2006) Dance/movement Therapy: A Resource for Oncology Patients and an Approach to Comprehensive Patient Care', in Koch, S.C., and I. Brauninger, eds. Advances in Dance/Movement Therapy. Theoretical Perspectives and Empirical Findings, Logos Verlag, Berlin
  • Mannheim, E., M. Liesenfeld, J. Weis (2000) "Tanztherapie in der onkologischen Rehabilitation: Konzepte und emperische Ergebnisse zu Auswirkungen auf die Lebensqualitat', Zeitschrift fur Musik-, Tanz- und Kunsttherapie 11, no. 2, 80-86
  • Mannheim, E. G., J. Weis (2006) Dance/Movement Therapy with cancer inpatients: evaluation of process and outcome parameters', in Koch, S.C., and I. Brauninger, eds. Advances in Dance/Movement Therapy. Theoretical Perspectives and Empirical Findings, Logos Verlag, Berlin
  • Sandel, S. L., J.O. Judge, N. Landry, L. Faria, R. Ouellette, M. Majczak (2005) 'Dance and Movement Program Improves Quality-of-Life Measures in Breast Cancer Survivors' Cancer NursingTM Vol. 28, no. 4, 301-309
  • Tanztherapie in Freiburg fur Krebsbetroffene. http://www.onkodanza.de 

Werken met schrijven bij ziekte


Publieksmedia